Деворни арматуралаш
Буйруқ танланган монолит деворларга икки томонлама вертикал ва горизонтал сетка қўяди. Вертикал стерженлар навбат билан узун/қисқа қилиб (разбежка) қўйилади, керак бўлса юқори қават учун выпуск қолдирилади ёки тепа учи девор ичига қайирилади. Иккита сеткани боғлаш учун шахмат тартибда S-боғловчи (шпилька, Х_22) қўйиш мумкин. Эшик ва дераза проёмлари, колонналар автоматик ҳисобга олинади.

Олдиндан тайёрлаш
- Плагин қатъий равишда ADSK шаблонида ишлайди: лойиҳа ADSK шаблони асосида яратилган, ADSK параметрлари, оилалари ва жадваллари мавжуд бўлиши шарт. Бошқа шаблонда натижа нотўғри чиқиши ёки буйруқ ишламаслиги мумкин.
- Девор «Несущая» (Structural) деб белгиланган бўлиши керак — акс ҳолда у арматура учун хост бўла олмайди ва ўтказиб юборилади.
- Лойиҳада камида битта арматура тури (RebarBarType) бўлиши керак. Керакли диаметрлар (одатда Ø12 ва Ø10) олдиндан юкланган бўлсин.
- Бетон синфи девор материалининг номидан аниқланади (масалан, «B25»). Топилмаса, СП 63 ҳисобида B25 олинади.
- Эшик ва деразалар деворга жойлаштирилган (хостланган) оилалар бўлиши керак. Колонналар «Несущие колонны» ёки «Колонны» категориясида бўлиши керак.
- Деворларни буйруқдан олдин танлаб қўйиш мумкин. Бир нечта девор танланса, барчасига бир хил созламалар қўлланади.
Ишлаш тартиби
«Девор арматуралаш» тугмасини босинг. Агар девор олдиндан танланмаган бўлса, арматураланадиган деворларни танланг ва «Готово» (Finish) тугмасини босинг.
«BIMUz — Девор арматуралаш» ойнаси очилади. Юқори қаторда танланган деворлар сони, биринчи деворнинг қалинлиги, узунлиги, баландлиги ва бетон синфи кўрсатилади.
«Сетка томонлари» гуруҳида сетка қўйиладиган томонларни белгиланг: «Ташқи томон» ва/ёки «Ички томон».
Вертикал ва горизонтал стерженлар учун «Диаметр:» (арматура тури) ва «Қадам, мм:» ни киритинг. Ўнгдаги эскиз кесим ва фасадни дарҳол янгилайди.
Девор кесими: қатламлар тартиби «Ҳимоя қатлами, мм:» ни киритинг.
«Вертикал стерженлар уланиши (СП 63)» гуруҳида разбежкани киритинг. Керак бўлса «Юқорига выпуск, мм:» ни ёқинг. «СП 63 бўйича» тугмаси иккала қийматни норма бўйича ҳисоблаб беради.
Разбежка ва выпуск Агар «Юқорига выпуск» ўчиқ бўлса, ўша гуруҳдаги «Тепа учини қайириш (устида плита бўлса — плитага), мм:» ни ёқиб, вертикал стерженлар тепа учини девор ичига 90° қайириш мумкин (Г-симон анкеровка). Выпуск ёқилса, бу майдон ишламайди.
«S-боғловчи (шпилька)» гуруҳида «S-боғловчи қўйиш» ни ёқиб, диаметр, шакл (одатда Х_22), «Қадам X, мм:» ва «Қадам Y, мм:» ни киритинг. Шпилькалар иккита сеткани шахмат тартибда боғлайди (иккала томон ёқилган бўлиши шарт).
«Арматуралаш» тугмасини босинг. Ҳар бир девор алоҳида транзакцияда арматураланади.
Якуний ойнада арматураланган деворлар сони ва яратилган вертикал/горизонтал стерженлар сони кўрсатилади. Хато бўлса, тафсилотлар очиладиган қисмда девор ID си билан берилади.

Арматураланган девор ва якуний ойна
Созламалар
Сетка томонлари
| Майдон | Тавсиф |
|---|---|
| Ташқи томон | Деворнинг ташқи юзасига сетка қўйиш. Асл қиймати: ёқилган. |
| Ички томон | Деворнинг ички юзасига сетка қўйиш. Асл қиймати: ёқилган. Камида битта томон танланиши шарт. |
Вертикал стерженлар (ички қатлам)
| Майдон | Тавсиф |
|---|---|
| Диаметр: | Вертикал стерженлар учун арматура тури. Асл қиймати: Ø12 (бўлмаса, рўйхатдаги биринчи тур). Вертикаллар горизонтал стерженларнинг ички томонида жойлашади. |
| Қадам, мм: | Вертикал стерженлар орасидаги масофа девор бўйлаб. Асл қиймати: 200 мм. |
Горизонтал стерженлар (ташқи қатлам, сиртга яқин)
| Майдон | Тавсиф |
|---|---|
| Диаметр: | Горизонтал стерженлар учун арматура тури. Асл қиймати: Ø10. Горизонталлар девор сиртига яқин (ташқи қатлам) жойлашади. |
| Қадам, мм: | Горизонтал стерженлар орасидаги вертикал масофа. Асл қиймати: 200 мм. Биринчи ва охирги қатор девор пасти/тепасидан «ҳимоя қатлами + Ø/2» масофада. |
Ҳимоя қатлами (бетон сиртидан арматура сиртигача)
| Майдон | Тавсиф |
|---|---|
| Ҳимоя қатлами, мм: | Бетон сиртидан горизонтал стержень сиртигача масофа. Асл қиймати: 40 мм. Горизонтал стерженлар девор учларидан ҳам шу масофада тугайди. |
Вертикал стерженлар уланиши (СП 63)
| Майдон | Тавсиф |
|---|---|
| Разбежка (қисқа стерженлар пастдан), мм: | Қисқа вертикал стерженлар девор пастидан шу қадар юқоридан бошланади, шунда уланишларнинг 50% и бир кесимда бўлмайди. Асл қиймати: 600 мм. Мажбурий, 0 дан катта. |
| Юқорига выпуск, мм: | Ёқилса, барча вертикал стерженлар девор тепасидан шу узунликка чиқарилади (юқори қават девори билан нахлест учун). Қисқа стерженлар яна разбежка қадар юқорироқ чиқади. Асл қиймати: ўчирилган, 600 мм. |
| Устида девор бўлмаса (энг тепадаги девор) — выпуск ўрнига Г-қайириш | «Юқорига выпуск» ёқилганда фаол, сукут бўйича ёқилган. Устма-уст деворларни бирга арматураласангиз, пастдагиларидан юқоридагисига выпуск чиқади, энг тепадаги девордан эса выпуск чиқмайди: унинг вертикаллари девор тепасидан ҳимоя қатламида тугайди ва Г-симон қайирилиб, қарама-қарши юзанинг ҳимоя қатламигача боради (ички қатлам илмоқлари кесишмаслиги учун икки диаметр пастроқда). |
| СП 63 бўйича | Танланган вертикал диаметр ва девор бетони синфи бўйича нахлест узунлигини ҳисоблайди: разбежка = 1,5 × нахлест (10 мм гача яхлитланади), выпуск = нахлест. Натижа тугма остида ёзилади. «Юқорига выпуск» белгисини ўзи ёқмайди. |
| Тепа учини қайириш (устида плита бўлса — плитага), мм: | Выпуск ўчиқ бўлганда фаол. Ёқилса, вертикал стерженнинг тепа учи девор ичига 90° қайирилади (Г-симон анкеровка); қайириш узунлиги шу майдонда. Асл қиймати: ўчирилган, 250 мм. Выпуск ёқилса, бу майдон ишламайди. |
| Қайиришни девордан ташқарига (ригел/плитага), узунлик мм (0 — СП 63): | Подвал деворлари учун. «Тепа учини қайириш (устида плита бўлса — плитага)» (выпуск ўчиқ) ёки «Устида девор бўлмаса … Г-қайириш» (выпуск ёқиқ) ёқилганда фаол. Ёқилса, вертикаллар тепаси девор ичига эмас, девордан ташқарига — устидаги ригел/плита ичига қайирилади: ҳар қатлам ўз юзаси томонига, ригел/плита юқори арматураси остида. Узунлик 0 — СП 63 бўйича анкеровка (камида 15d ва 200 мм). Ригел/плита тор бўлса, илмоқ ҳимоя қатлами билан унинг ичида қоладиган қилиб қисқартирилади. Девор устида ригел/плита топилмаса, илмоқ тўлиқ узунликда ташқарига чиқиб қолади ва ҳисоботда огоҳлантириш чиқади. Асл қиймати: ўчирилган, 0. |
S-боғловчи (шпилька) — иккита сеткани боғлайди
| Майдон | Тавсиф |
|---|---|
| S-боғловчи қўйиш | Ёқилса, ички ва ташқи сеткани боғловчи S-симон шпилькалар қўйилади. Иккала томон (ташқи ва ички) ёқилган бўлиши шарт. Асл қиймати: ўчирилган. |
| Диаметр: | Шпилька учун арматура тури. Асл қиймати: Ø8. |
| Шакли: | Шпилька шакли. Одатда Х_22 — иккала учида илмоқ бўлган ҳалқали шакл, ички ва ташқи вертикал стерженни ўраб ушлайди. Лойиҳада ADSK «Х_22» шакли юкланган бўлиши керак. |
| Қадам X, мм: | Шпилькалар орасидаги масофа девор бўйлаб. Асл қиймати: 400 мм. Позициялар вертикал стержень ўрнига мосланади, шунда шпилька айнан стерженни ушлаб туради. |
| Қадам Y, мм: | Шпилькалар орасидаги масофа баландлик бўйича. Асл қиймати: 400 мм. Қаторлар шахмат тартибда (навбатдаги қатор ярим қадам силжийди). |
Девор бурчаги (Г) ва туташуви (Т)
| Майдон | Тавсиф |
|---|---|
| Горизонтал стерженларни қўшни деворга Г-илмоқ билан улаш | Бурчак (Г) ва туташувда (Т) горизонтал стерженлар қўшни деворга ўтиб, Г-илмоқ (нахлест) билан уланади. Ўчирилса, деворлар алоҳида арматураланади. |
| Илмоқ (нахлест) узунлиги, мм | 0 — СП 63 бўйича автоматик. Бурчакда горизонталлар кесишмаслиги учун Y йўналишидаги девор горизонталлари 1 диаметрга юқорига сурилади. Туташган деворларни бирга танланг. |
| Колонна орқали бир чизиқдаги деворлар горизонталларини улаш (боғловчи стержень, нахлест) | Колоннадан колоннагача чизилган, бир чизиқда ётган ва қалинлиги бир хил деворлар учун. Ҳар бир горизонтал қатор ва ҳар қатлам учун битта боғловчи стержень колонна орқали ўтади ва иккала девор горизонталлари билан СП 63 бўйича нахлест бўлиб уланади (боғловчи такрорланмайди). Деворларни бирга танланг. Асл қиймати: ёқилган. |
| Колонна ичига вертикал қўймаслик (девор колонна орқали ўтса) | Битта узун девор колонналар орқали ўтса: колонна ичига вертикал стерженлар ва фундамент выпусклари қўйилмайди, колоннанинг ҳар бир гранидан 50 мм да биттадан вертикал қўйилади. Асл қиймати: ёқилган. |
Фундаментдан выпуск
| Майдон | Тавсиф |
|---|---|
| Девор остида фундамент бўлса — выпуск қўйиш (нахлест) | Ҳар бир вертикал ёнида худди шу диаметрда выпуск; узун/қисқа разбежка сақланади. «Юқорига выпуск» ёқилган (юқори қават) деворларда қўйилмайди. |
| Лапкали / Тўғри (анкеровка) | Лапкали — фундамент пастки тўригача, учида лапка; тўғри — СП 63 анкеровка чуқурлигигача. |
| Нахлест узунлиги, мм | 0 — СП 63 бўйича. |
| Продольная / Шпилька (шахмат), қадам | Фундамент ичида выпускларни боғлайдиган продольная стерженлар ва шахмат тартибдаги шпилькалар қадами, мм. |
Натижа
- Бир хил стерженлар Rebar set (массив) бўлиб, деворга хостланиб яратилади (Standard, илгаксиз); якка стерженлар — алоҳида Rebar элементи.
- Вертикал стерженлар девор пастки юзасидан юқори юзасигача (выпуск ёқилса — ундан юқорироқ) боради. Ташқи томонда қатор узун стержендан, ички томонда қисқа стержендан бошланади.
- Эшик ва дераза проёмларида стерженлар проём чегарасидан «ҳимоя қатлами + Ø/2» масофада узилади. Эшик устидаги вертикаллар эшик тепасидан бошланади; дераза остидаги ва устидаги қисмлар алоҳида стержень бўлади.
- Колонна зонасига тушган вертикал стержень ўчирилмайди — у колонна гранидан девор ичига 50 мм га силжитилади.
- Бурчак ва туташувларда горизонтал стерженлар қўшни деворга Г-илмоқ билан уланади; бурчакдаги деворлар стерженлари бир-бирининг устига тушмайди.
- Остида фундамент бўлса, ундан выпусклар (лапкали ёки тўғри) ва фундамент ичида продольная ҳамда шпилькалар яратилади; девор вертикаллари выпуск билан нахлест бўлиб уланади.
- Выпуск ўчиқ ва «Тепа учини қайириш» ёқилган бўлса, вертикал стерженнинг энг тепа сегменти девор ичига 90° қайирилган (Г-симон) бўлиб яратилади.
- S-боғловчи ёқилган бўлса, ички ва ташқи сеткани боғловчи шпилькалар шахмат тартибда, вертикал стержень ўрнида яратилади — иккала стерженни ўраб ушлайди (одатда Х_22). Проём ва колонна зоналарида қўйилмайди.
- Якуний ойна: «Девор арматураланди: N / M», вертикал ва горизонтал стерженлар сони (дона); шпилька ёқилган бўлса «S-боғловчи (шпилька): N дона» ҳам кўрсатилади. Параметр ёки комментарий ёзилмайди.
Қоидалар ва маслаҳатлар
- «ЛИРА натижаси…» — ЛИРА файлидан ҳар девор учун Ø/қадам (қаватлар бўйича таҳлил, «аниқ ЛИРА бўйича» ёки фақат кучайтириш); юқорида девор бўлса выпуск нахлест ва разбежка билан ёқилади.
- Қайта таҳрирлаш: аввал арматураланган элементни (ёки унинг бирорта стерженини) танлаб, буйруқни яна ишга туширинг. «Таҳрирлаш (эски арматурани алмаштириш)» ни танласангиз, олдинги созламалар ойнада тикланади — ўзгартириб «OK» босинг: эски стерженлар ўчирилади ва янгилари яратилади, марка ва лист жадваллари сақланади. «Устига қўшиш» эски арматурага тегмайди. Созламалар элементнинг ўзида сақланади, шунинг учун файл бошқа компьютерда очилса ҳам ишлайди.
- Модель билан синхронлаш: арматуралангандан кейин элемент ўзгартирилса (контур, баландлик, ўлчам), пастки-ўнг бурчакда хабар чиқади ва «Модель текшируви»да «Эскирган арматура» бўлиб кўринади. Элементни танлаб, шу буйруқда «Таҳрирлаш»ни босинг — арматура янги шаклга мосланади.
- Нахлест СП 63 бўйича ҳисобланади: чўзилган арматура, α = 1,2; камида 20d ва 250 мм; 10 мм гача юқорига яхлитланади. Пўлат синфи арматура тури номи ёки материалидан олинади (топилмаса A500).
- «Девор қалинлиги ... икки томонлама сетка учун етарли эмас» хабари: 2 × (ҳимоя қатлами + Ø горизонтал + Ø вертикал) девор қалинлигидан кичик бўлиши керак. Ҳимоя қатламини ёки диаметрларни камайтиринг.
- «арматура учун хост бўла олмайди» хатоси: девор хоссаларида «Несущая» (Structural) белгисини ёқинг.
- Бир девордаги хато бошқа деворларга таъсир қилмайди: хатоли девор тўлиқ бекор қилинади, қолганлари арматураланади.
- Охирги созламалар компьютерда сақланади ва Revit қайта ишга туширилгандан кейин ҳам тикланади (форма сўнгги ишлатилган қийматлар билан очилади).
- S-боғловчи (шпилька) фақат иккала сетка (ташқи ва ички) ёқилганда ишлайди — у уларни боғлайди. Девор жуда юпқа бўлса (шпилька сиғмаса) ўтказиб юборилади. Лойиҳада ADSK «Х_22» шакли бўлмаса, шпилька иккала учида 135° илмоқли тўғри стержень сифатида яратилади.
- Буйруқни бир деворга қайта ишлатсангиз, эски арматура ўчирилмайди ва устма-уст тушади. Аввал эски арматурани ўчиринг.
- Фақат эшик ва деразалар проём сифатида ҳисобга олинади. «Проём» асбоби ёки таҳрирланган профил билан қилинган тешиклар ҳисобга олинмайди.
Revit'да BIMUz тугмаси устида F1 босилса, шу саҳифа очилади.